
Thuốc kháng sinh
cho đến nay là loại thuốc được kê phổ biến nhất cho trẻ nhỏ. Chúng
chiếm khoảng một phần tư trong tổng số tất cả các loại thuốc được kê cho
trẻ. Trong đó, điều đáng lưu ý là một phần ba số đơn thuốc này là không
thực sự cần thiết. Đáng quan ngại hơn cả, nghiên cứu mới đây được thực
hiện bởi các nhà khoa học tại đại học Minnesota đã chỉ ra mối liên hệ
tam giác (three-way link) giữa việc sử dụng kháng sinh ở trẻ sơ sinh với
những biến đổi của các vi khuẩn đường ruột và các bệnh tật có thể xảy
ra đối với những đứa trẻ này trong tương lai sau này. Theo đó, sự mất
cân bằng của
hệ vi sinh đường ruột (trạng thái
dysbiosis) gây ra do sử dụng kháng sinh ở trẻ nhỏ sẽ có thể kéo theo các bệnh truyền nhiễm, dị ứng cũng như các
rối loạn tự miễn dịch khác và thậm chí là cả bệnh
béo phì lúc trưởng thành. Kết quả này đã được xuất bản trên tạp chí khoa học Cell Host & Microbe.
Được biết, các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra mối liên hệ của việc sử
dụng kháng sinh với sự mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột cũng như những
ảnh hưởng đáng quan ngại cả trong ngắn hạn và dài hạn của kháng sinh
đối với
microbiome
- sự đa dạng và cơ cấu của hệ vi sinh trong cơ thể người. Ngoài ra, các
nghiên cứu khác cũng chỉ ra mối liên hệ giữa sự mất cân bằng này và các
bệnh lý gặp phải khi trưởng thành. Tuy nhiên, trong hơn một năm làm
việc, nhóm nghiên cứu đã tổng hợp hàng trăm nghiên cứu và tìm thấy các
bằng chứng về mối tương quan mạnh mẽ giữa ba nhân tố gồm việc sử dụng
thuốc kháng sinh với những biến đổi của vi khuẩn đường ruột cũng như các
bệnh tật có thể xảy ra khi trưởng thành.
Tác giả chính của nghiên cứu, Dan Knights và đồng nghiệp của ông đã xây
dựng một khung nhằm sơ đồ hóa tác động của thuốc kháng sinh tới đường
ruột, từ đó giải thích vì sao chúng gây ra các bệnh lý trong tương lai.
Ví dụ trong trường hợp dị ứng, việc sử dụng kháng sinh có thể tiêu diệt
khuẩn đường ruột quan trọng giúp các tế bào miễn dịch trưởng thành.
Những tế bào này cần thiết cho việc giữ hệ thống miễn dịch được bảo vệ
khi gặp phải các chất gây dị ứng. Thậm chí, ngay cả khi những vi khuẩn
này đã được phục hồi trở lại thì trạng thái suy giảm hệ miễn dịch vẫn
còn tồn tại. Liên quan đến béo phì, những thay đổi do kháng sinh gây ra
trong hệ vi sinh đường ruột dẫn đến sự gia tăng các mức axit béo chuỗi
ngắn (short-chain fatty acids), từ đó ảnh hưởng đến việc trao đổi chất
trong cơ thể.
Ngoài ra, nhóm cũng tiến hành xem xét sự phát triển của các vi khuẩn
trong đường ruột. Theo đó, các nghiên cứu cho thấy tuổi của trẻ có thể
được dự đoán dựa vào mức độ trưởng thành (maturity) của các khuẩn đường
ruột với sai số trong khoảng 1.3 tháng. Với kết quả này, các thử nghiệm
lâm sàng có thể được tiến hành để phát hiện những trẻ có microbiome
không tương thích do ảnh hưởng của việc sử dụng kháng sinh hoặc do các
yếu tố khác gây ra, từ đó đưa ra những can thiệp hợp lý khôi phục
microbiome của trẻ.
“Chúng tôi mong rằng những phát hiện này sẽ giúp tạo nên những đường
hướng cho nghiên cứu trong tương lai trong việc xác định những hậu quả
liên quan đến sức khỏe do kháng sinh gây ra, đồng thời giúp đưa ra những
khuyến nghị trong việc kê đơn các loại thuốc này” Knights cho biết.