Nhật Bản là đất nước
có nền kinh tế phát triển, nhưng một bộ phận lao động nước này không thể
đảm bảo được cuộc sống và phải tá túc trong những quán cafe Internet.
Bộ phim tài liệu dài 10 phút của Shiho Fukada sẽ cho chúng ta hiểu rõ
hơn về tình trạng này.
Sống tại quán cafe Internet
Lần đầu tiên Fumiya, 26 tuổi, qua đêm tại quán cafe Internet, anh đã
không thể ngủ nổi bởi tiếng ngáy và tiếng bước chân của những người
khác. Kể từ đêm mất ngủ đó tới nay đã 10 tháng và những tiếng động nhỏ
như vậy không còn làm phiền Fumiya được nữa. Khi ngủ, Fumiya sử dụng một
tấm khăn phủ lên mặt để tránh ánh sáng từ đèn huỳnh quang mở suốt đêm,
anh chia sẻ rằng sống trong quán cafe Internet cũng
"không quá tệ".
Fumiya sử dụng một tấm khăn phủ lên mặt để tránh ánh sáng từ đèn huỳnh quang mở suốt đêm
"Chúng tôi cần một nơi tương tự quán cafe Internet. Nếu không có nó, sẽ có thêm nhiều người có công việc mà không có nhà", Fumiya chia sẻ.
Quán cafe Internet xuất hiện ở Nhật Bản từ hơn một thập kỷ nay nhưng
vào giữa những năm 2000 hình thức quán cafe Internet có thể phục vụ làm
phòng ở mới bắt đầu xuất hiện và mọi người bắt đầu sống ở đó. Những quán
cafe Internet kiểu này có những phòng riêng nhỏ cho khách, phòng tắm và
dịch vụ giặt là với giá hợp lý cho người dùng qua đêm.
Fumiya
bắt đầu sống tại một quán cafe Internet sau khi anh từ bỏ công việc của
mình do không thể tiếp tục sống tại ký túc xá của công ty nữa. Anh tìm
kiếm một căn hộ nhưng mức giá của chúng vượt quá khả năng chi trả. Lúc
đầu, anh chỉ thuê một gian phòng tại quán cafe Internet 12 tiếng làm chỗ
ngủ nhưng ngay sau đó anh nhận ra rằng anh có thể sống ở đó. Mức phí
tại quán cafe Internet mà Fumiya thuê là 1920 Yên (khoảng 350 ngàn đồng)
một ngày và khoảng 10,5 triệu đồng một tháng. Mức giá này rẻ hơn giá
thuê căn hộ vì anh ta không phải trả tiền cho các tiện nghi. Các phòng
riêng tại quán cafe Internet khá sạch sẽ, quán phục vụ đồ uống, chăn và
đệm miễn phí. Kích thước của căn phòng là 1,8 x 1,2 mét, đủ dài, rộng
cho Fumiya ngủ mà không phải co chân.
Tadayuki Sakai thư giãn sau khi hoàn thành công việc
Hiện Fumiya đang làm nhân viên bảo vệ cho một công ty, anh làm 8 tiếng
một ngày và 6 ngày một tuần với mức lương khoảng 230.000 Yên (41,6 triệu
đồng) một tháng. Anh chia sẻ rằng anh cần khoảng 1 triệu Yên (181 triệu
đồng) chi trả tiền đặt cọc, phí môi giới và sắm đồ nội thất cho một căn
hộ ở Tokyo bởi những người buôn bán bất động sản yêu cầu những người
không có bảo lãnh tài chính đặt cọc rất nhiều tiền. Fumiya ước tính cần
từ hai tới 5 năm để tiết kiệm mới đủ tiền. Công việc của anh ta không ổn
định nên không thể tính chuyện lâu dài, không biết khi nào công việc có
thể thay đổi hoặc chuyển địa điểm.
Theo khảo sát của Bộ Y tế,
Lao động và Phúc lợi Nhật Bản, 60.900 người đã từng ngủ đêm tại quán
cafe Internet vào năm 2007 và ước tính khoảng 5.400 người sống tại quán
cafe Internet vì họ không có nhà. Trong số những người sống lâu dài tại
quán cafe Internet, 2.200 người thất nghiệp và 2.700 người là lao động
không thường xuyên như Fumiya. Truyền thông gọi những người này là
"Dân tị nạn cafe Internet" và chú ý tới hoàn cảnh của những người lao động không thường xuyên, những người mà mức lương không đủ để thuê căn hộ.
Số lượng lao động không thường xuyên tại Nhật đang tăng dần theo từng năm
Tại Nhật, số lượng công nhân không thường xuyên được trả lương thấp, ít
phúc lợi và không có bảo đảm việc làm đang tăng dần. Theo khảo sát của
Bộ Nội vụ và Truyền thông Nhật Bản, năm 1990, 20% lao động Nhật là lao
động không thường xuyên, nhưng trong năm 2011 con số lao động không
thường xuyên đã tăng lên 17,3 triệu, chiếm 35,4% lực lượng lao động. 30%
lao động nam và 50% lao động nữ không thường xuyên kiếm được mức lương
dưới chuẩn nghèo của chính phủ Nhật. Theo khảo sát của Bộ Y tế và Phúc
lợi Nhật trong năm 2007, thu nhập bình quân hàng tháng của những lao
động không thường xuyên sống trong các quán cafe Internet tại Tokyo là
113.000 Yên.
Fumiya muốn trở thành một lao động thường xuyên để
có thể sống ổn định và thuê một căn hộ. Khi lớn tuổi, anh nhận ra rằng
sẽ ngày càng khó khăn hơn với người lao động không thường xuyên bởi
chênh lệch thu nhập giữa lao động thường xuyên và lao động không thường
xuyên ngày càng gia tăng trong những năm qua. Khi anh 45 tuổi, nếu anh
vẫn là lao động không thường xuyên anh chỉ kiếm được một nửa số lương so
với lao động thường xuyên.
"Tôi muốn kết hôn và có một gia đình", Fumiya nói.
Không còn gì để mất
Tadayuki Sakai, 42 tuổi, nở một nụ cười tươi khi nhớ lại ngày mà ông
đưa đơn từ chức cho ông chủ. Ông làm việc cho một công ty thẻ tín dụng,
là nhân viên làm công ăn lương trong 20 năm. Ông vui sướng hét lên,
"tôi cảm thấy ổn, rất ổn".
Hiện tại, ông Sakai khó có thể kiếm được công việc toàn thời gian ổn
định tại Nhật bởi hơn một phần ba lao động được tuyển dụng tại Nhật là
người lao động không thường xuyên. Sau khi bỏ việc, ông Sakai dọn đến ở
một quán cafe Internet. Hiện ông làm tổng đài viên tạm thời cho công ty
hệ thống máy tính của một người bạn. Mặc dù phải sống trong một căn
phòng nhỏ hẹp nhưng ông Sakai thề rằng ông cảm thấy hạnh phúc khi được
trở thành một lao động không thường xuyên.
"Tôi sẽ không bao giờ muốn trở thành một nhân viên làm công ăn lương một lần nữa", ông Sakai chia sẻ.
Aya,
18 tuổi, ở quán cafe Internet cùng mẹ. Họ thuê hai căn phòng cạnh nhau.
Họ mất nhà và mất việc sau trận động đất và sóng thần năm 2011
Nhiều công ty Nhật Bản đã và đang trải qua quá trình chuyển đổi từ
những năm 1990 để đuổi kịp năng suất và khả năng cạnh tranh toàn cầu.
Quá trình này tạo ra một cuộc xung đột với văn hóa doanh nghiệp truyền
thống. Các công ty thường muốn người lao động cống hiến nghiêm túc và
trung thành đổi lại công việc của họ được đảm bảo. Nhưng khi hệ thống
làm việc suốt đời sụp đổ, những người lao động như ông Sakai bắt đầu đặt
câu hỏi rằng sự cống hiến của họ có giá trị gì khi họ bị bệnh. Ông
Sakai phải làm thêm 200 giờ trong 3 đến 4 tháng mỗi năm. Ông nói:
"Tôi không có thời gian để về nhà. Tôi ngủ những giấc ngắn ngay tại văn phòng và trở lại làm việc ngay khi tỉnh dậy".
Làm việc quá sức khiến Sakai bị trầm cảm và bác sĩ của công ty đã phải
buộc ông nghỉ việc tạm thời ba lần trong vòng 20 năm qua.
"Khi tôi trở lại làm việc, ông chủ của tôi bóng gió rằng tôi yếu đuối và có vấn đề về tâm thần".
Người lao động Nhật thường xuyên bị bắt nạt và quấy rối. Sakai cho biết
"đó là một phần trong văn hóa của thế hệ cũ".
Ông cho biết ông chủ của ông đã từng không giao tiếp với ông trong vòng
một tháng sau khi ông từ chối lời mời uống rượu của ông chủ. Thay vì
cho về hưu sớm hoặc sa thải, các công ty Nhật thường sử dụng chiến thuật
bắt nạt và quấy rối để buộc nhân viên phải tự xin nghỉ.
Ông
Sakai từng đảm nhiệm vị trí với mức lương 500.000 Yên một tháng, nhưng
sau đó ông đã bị giáng chức xuống vị trí nhân viên hành chính với mức
lương chỉ còn 200.000 Yên.
"Bạn bị giáng chức hoặc bị đặt vào những vị trí không quan trọng cho tới khi bạn phải tự bỏ việc. Rất khó giữ một vị trí", ông Sakai nói.
Wanatabe thuê phòng tại cafe Internet vào tối muộn vì thấy giá hợp lý. Hiện anh đang làm một công việc tạm thời
Hiện nay, thị trường lao động Nhật đang bị mất cân bằng. Một số người
cảm thấy họ bị buộc phải làm việc cho tới chết nhưng một số người khác
không có công việc để tồn tại, Mariko Adachi, Giáo sư Kinh tế tại trường
Đại học Ochanomizu Women's, cho biết. Chúng ta không thể loại bỏ sự mất
cân bằng này.
"Có rất nhiều điều bất hợp lý giữa con người và công việc. Mọi người cảm thấy bị mắc kẹt và vô vọng", bà nói.
Ông Sakai không muốn từ bỏ quán cafe Internet để tới một căn hộ. Ông
không còn đặt hy vọng vào Nhật Bản và muốn ra nước ngoài. Ông xếp gọn đồ
đạc bao gồm một đôi giày da màu đen, hai chiếc áo sơ mi, một chiếc cà
vạt, một bộ comple màu xám, một chiếc balo, và một chiếc cặp táp trong
căn phòng của ông.
"Tôi không còn gì để mất nữa. Tôi không còn hy vọng ở Nhật bản. Tôi chỉ có thể đặt cược vào bản thân mình", ông Sakai ngán ngẩm.
ĐHK
Theo Disposableworkers
![[Infographic] mon an ngon tren the gioi.](https://photo.tinhte.vn/store/2015/04/3015111_Infographic_mon_an_ngon_tren_the_gioi.jpg)
