Hành trình một ngày đi xem đua voi ở Hồ Lak, Buôn Ma Thuột

Năm ngoái, ông Thầy "sư tử chăn gà" @tuan_lionsg hứa hẹn sẽ cho đám gà bọn tui một chuyến Lak-Kon-Ku..., đàn gà tụi tui ham lắm. Nghĩ là một dịp dài ngày nghỉ nào đó ước ao một chuyến Tây Nguyên âm vang cồng chiêng sẽ đến khi ông thầy vạch kế hoạch. Đột nhiên, sau ngày đi làm workshop cho anh em Nha Trang về, thầy nhắn đám gà tụi tui: "Trên Lak đổi lịch đua voi ngày mai, bay đi không?" Nghe thật mà như mơ. Tôi vội vàng bỏ vào balo 1 bộ quần áo và xách bộ máy lên đường sau khi xin phép bộ Tài chính gia đình phê duyệt... Hành trình hỏa tốc một mạch lên Sài Gòn tới Bến xe Miền đông thì nhập đoàn cùng Thầy. Thế là hành trình một ngày đã được anh @tamiflu100mg lên kế hoạch chi tiết ngay trong chiều tối đó.

Câu chuyện hành trình đi xem đua voi 1 ngày nhiều cảm xúc, đoàn gồm ông thầy và 6 con gà hảo hớn giang hồ mê chụp hình xin chia sẻ với các bạn.


20h30 chúng tôi khởi hành tại bến xe Miền Đông, đến 5h sáng thì tới Buôn Mê Thuột. 4 chiếc xe máy đã sẵn sàng từ hậu phương của gia đình anh @tamiflu100mg khiến tôi thấy dạt dào cảm xúc. Uống xong tách trà nóng, đoàn nhanh chóng lao 1 mạch hướng về Lak trong ánh sáng bình minh.

Đoàn gồm: tuanlionsg, anh Tamngu, anh Tamiflu100mg, anh Thuyhoang, Tringuyen (cỏ ba lá), Khoanguyen và dtt907.


Lạnh nó có những kiểu lạnh, cái lạnh ở đây nó tê buốt mà cái kiểu buốt ấy tui chưa từng gặp, dẫu đàn gà đã có Hành trình mưa gió được ông thầy già huấn luyện, nhưng lần này không thể chịu đựng nổi cái buốt cứng người ở nơi đây... Dẫu thế, với những mong đợi phía trước và hào hứng trong tim tôi quên hẳn cái khắc nghiệt đang khiến mình rung lập cập và tê cứng. Trên đường đi thì mặt trời lên, sương giá lạnh tan dần.


Trên đường ra Lak, Tôi cùng anh Tam dừng chân lại bên góc đường để ngắm thung lũng với dãy núi chập chùng và những tia nắng len lõi lên Ray tuyệt đẹp...
- Anh Tam, anh tam mở máy giùm em... (Tay tôi tê cứng không có cảm giác, cũng không điều khiển được..)
Anh Tam: Cái thằng này, tệ quá.. Tao ngồi sau có lạnh gì đâu.. ...
- Tôi Loạng choạng, cầm máy, Xoay chỉnh Tốc, khẩu, rồi bù trừ EV.. nhưng việc ấy, lúc này là vô cùng khó khăn,.. bạn có hiểu sự ấy khó biết dường nào.. ??? Nếu tôi thao tác nhanh hơn sẽ có được chiếc oto đang chạy phía dưới, bụi bay mịt mù sẽ đẹp hơn,.. ...

Zoom ở tiêu cự 210 để lấy Thánh đường!


Lia máy qua góc bên Phải lấy đường ngọn núi..



Chỉ cần đứng 1 chỗ bạn có thể lấy hơn 20 shot ảnh ưng ý... nhưng vì ông thầy sư tử già khắt khe nên đi với thầy thì sút xong là dịch chuyển nhìn tìm góc khác, nhanh gọn rồi lên đường đi tiếp không lưu luyến tiếc nuối vấn vương. "Mặt trời không chờ những đứa mê ngủ và chậm chạp!" Chuyến trước có tên gọi hành trình 1 phút của anh @tamiflu100mg là vậy. Không có một điểm dừng nào thầy cho quá 1 phút ... Chúng tôi chạy được 1 quãng ngắn thì đến 1 cây cầu Giang Sơn (Nghe đâu cũng có câu chuyện rùng mình lắm nhưng thui không kể kẻo các bạn lại bị ám ảnh như mình, thà không biết thì an lành và hạnh phúc hơn... Hồn nhiên ngao du)..
Đến trường.


Tại đây, tôi chụp nhiều tấm về các em đang đạp xe đến trường nhưng vì các em ngại khi thấy ống kính nên phần lớn là che mặt và đạp thật nhanh, buộc lòng tôi phải cúi người giấu ống kính... và lên đường cho kịp giờ Đua Voi... Chạy 1 mạch thần tốc, bởi chúng tôi phải vượt 50km mới tới điểm. Xem ảnh trên máy là sự thích thú của những tay máy, điều gì khiến họ tò mò thế nhĩ.. ???


Là vì những góc máy này: .. Sương trắng đầy bên sườn núi, những thân cây


...và mái nhà dưới chân núi..


Nơi đây thơ mộng, tựa hồ một cô gái dịu dàng và e ấp, che đậy những nét đẹp huyền ảo đến khó tìm... bất kể ai đến đây đều phải dừng chân lại ngắm và lưu trữ cho riêng mình những cảm xúc thăng hoa... thật lòng tôi rất tiếc phải đi tiếp đến nơi Đua Voi,

Cây gạo bên đường vào điểm Đua Voi... góc trái 7gio là anh Tami đó...


Dừng chân để gửi xe, và lội bộ vào đường đua, .. Cổng chào đây rồi...


Lối vào bạn sẽ nhìn thấy buôn làng với vẻ đẹp riêng và đặc trưng của người dân tộc... trong tìềm thức và suy nghĩ thì tôi cho rằng mình sẽ gặp được những bộ trang phục của họ, nhưng không bây chừ đã khác... Đứa trẻ đang chờ!


Cô gái từ trong nhà ra, tiếc là bộ trang phục lại trên tay ... (không phải Cô gái đến từ hôm qua.. )


Và cảnh tượng tại Sân Đua Voi: Khu vực Đua: Voi và Các tay máy, "Nhà Bố" (Nhà Báo nhưng người ở đây họ phát âm thế).



Đó cũng là góc nhìn mà tôi cùng Thầy đang vừa bước tới, Thầy tôi nhanh trí vòng đường sau vì lúc này chưa lấy được Thẻ Phóng Viên nên đi đường chính không được... đánh 1 vòng lớn để ra lối sau, thầy tôi quay sang nói: "Chuẩn bị nhào vô nhe, từng đứa!"

Đi vòng ra đường sau thì thấy cô gái tây xinh đẹp cầm trên tay món quà xinh xinh,.


Tôi nhớ cảm giác mình hay đi coi hát thuở ở quê, bọn tôi thường tung hàng rào lưới B40 và xé nát cái rạp che để chui vô (Gọi là Đi Lụi),.. không phải vì bọn tôi không đủ tiền mua vé nhưng cảm giác ấy rất thú vị.. hễ mà có bị bắt thì cũng chỉ áp tải ra ngoài thôi,.. .. À đây rồi, Anh bạn của ông thầy hẹn từ hôm trước cho vụ thẻ vào khu vực chụp hình (người đeo túi máy ở bụng trong hình)... và giờ chúng tôi có thẻ phóng viên đàng hoàng nhé.. mạnh dạng chơi hết cỡ...!



Mình sẽ load Quang Cảnh xung quanh cho các bạn chiêm ngưỡng nhé...
Trên mái nhà


Lối đi bên dưới.


Và phía xa của đường Thủy - trên Hồ .


Lúc này, còn nghe đọc bài khai mạc nên mọi người có thời gian chụp linh tinh, mình cũng loay hoay cho có ảnh để về up cho bà kon ở dưới quê coi cho biết Voi... Chân Voi: những chú Voi đang đứng xếp hàng trước buổi lễ.


Mặt Voi:


Đít Voi:


Trước giờ Thi đấu: Các chàng trai cũng đang rất nóng lòng..


Mấy chú Voi cũng vuốt ve lẫn nhau:


Và các tay máy chuẩn bị cho cuộc đua bắt đầu: Ông thầy sư tử là người áo khoác xanh đang ngồi đó, sau khi chọn góc chỉ vẽ cho bọn gà, thì thầy tui cũng chỉ chụp smartphone thôi... đang chỉ gì đấy!


Mỗi lần đua 4 con và có 11 con tham gia.. bắt đầu nào, Đua trên bộ.. Con voi mang số 11 đang dẫn đầu rất xa, và cũng là con Voi đã chiến thắng trong cuộc đua hôm ấy... Thật dũng mãnh!


Gần tới đích:


Đặc tả cảm giác đang đua của những chàng trai vẫn chứa những nụ cười trong cuộc tranh tài!


Sau 4 trận đua trên bộ kết thúc thì đến đường đua trên nước.. hùn hục và gây cấn, bởi bùn ở đây khó di chuyển lắm.. Chuẩn bị nào: Trận này không dễ ăn đâu.


Đây cũng có ghế xem:


Vẫn là con số 11 dẫn đầu trên mọi địa hình.


Bức phá


1 chú Voi bị Lún nặng và Số 11 vượt lên Giành chiến thắng Toàn cuộc...


Thiệt là gây cấn và kinh hồn, những tiếng kêu của mấy chú Voi cũng khiếp lắm.. và khi cuộc đua kết thúc, sự tản ra xô bồ và ra về, tôi bắt gặp chú bé trên lưng Voi Chiến thắng...!!


Đứa trẻ đã ngủ tựa bao giờ, mặc xung quanh trận chiến xôn xao ...


Kết thúc hành trình đua Voi... chúng tôi tìm đến quán ăn "Ngọc Sơn" gần chợ Liên Sơn. Theo chỉ dẫn của 1 người chị đã gọi vào số máy của bạn Trí. Khi đến nơi, chị ấy lăng xăng chuẩn bị các món ăn và phục vụ 1 cách ân cần, dù quán ấy của người ta ... Việc ấy tình cờ gặp nhau khi Trí up lên Facebook về việc xem đua voi... Nghĩ cũng thú vị, bởi họ nhiệt tình quá phải chăng là vốn quý trong họ, tựa như những chiếc xe của đoàn chúng tôi đã được chuẩn bị trước đó... Sau khi no nê, thì tìm đến quán nằm nghỉ dưỡng sức để chờ hoàng hôn, dù rằng chưa biết sẽ ghé đâu để chụp. Bởi hành trình cốt lỗi này là vội vàng đi chụp Voi chưa được chuẩn bị,..

Nghỉ trưa, bọn tui muốn đi đâu đó chụp, lòng nôn nao, còn ông thầy cứ ngủ trên tấm ván. Hỏi thì thầy bảo: "Cứ bình tĩnh! Nghỉ ngơi đi." Khi mặt trời xuống xiên xiên, thầy kêu cả đoàn di chuyển. Tưởng là quay sang hướng hồ Lak như những nhóm nhiếp ảnh nghỉ trưa cùng chỗ với đoàn. Chúng tôi được dẫn ra quốc lộ và rẽ vào một con đường đất. Đường cụt! Đi vào một khu vườn của một gia đình là hết đường. Thầy tôi bước vào trao đổi với người địa phương. Chó sủa inh ỏi. Tui nghe loáng thoáng:
- Chị ơi! Có lối nào ra ngoài đám cỏ giữa hồ có đàn sếu đang đậu đó không?
- Ra lại quốc lộ, đi đến gần đèo, vòng vào làng dân tộc thì mới tới đó được.
- Chị có cách nào đi lối này không giúp bọn em.
- Mùa này nước cạn, thuyền không ra được đâu em ơi.
- Băng qua hàng rào này thì đến được đâu chị? Để em hỏi anh xem anh có cách nào không ạ!
- Thầy tôi tìm mọi cách để đến được nơi cần đến. Sau khi hỏi thăm đâu đó, nhờ được người dẫn đi qua khu vườn, xong ông kêu cả đoàn gửi xe và dẫn cả đoàn đi sâu vào những khu nhà cuối con đường... Chú Thắng gặp chúng tôi đang đến, Ông vội vàng tóm lấy 1 cái quần dài đang phơi để mặc vào cho lịch sự và tiếp chuyện với Thầy Sư tử chăn Gà...
Câu chuyện của ông thầy với chú Thắng thiệt là hấp dẫn. Khoảng 10 phút sau thì chú ấy có cách đưa chúng tôi ra ngoài phía đám cỏ giữa hồ kia. Một buổi hoàng hôn tuyệt diệu!

Thầy Sư tử Chăn Gà - đang chỉ huy chiến dịch Thủy Hử : Ra ngoài kia, ánh sáng vàng ngoài kia và những chiếc Rớ đang chờ bọn Gà...


Với sự giúp đỡ tận tình của Chú Thắng, chúng tôi thoải sức tung hoành và những shots ảnh bắn ngoạn mục cho buổi chiều vàng ấy thật rực rỡ.. ... Chụp trên xuồng không dễ tí nào, "lắc lư ý à lắc lư"...

Chú Thắng bơi 1 mình trên chiếc thuyền Độc mộc


Mặt hồ lấp lánh bởi ánh chiều tà, trông thật hấp dẫn:


Đập cá (Rứa cá): Mục đích là để đuổi cá vào bên trong bẫy.


Và chỉ còn việc thu hoạch cho buổi chiều:


Ra thăm rớ, và cuốn lưới rớ để thu hoạch:



Chiếc Rớ to lớn:


Và shot ảnh cuối cùng - Bởi hết Pin: vì ra Hồ tôi lại quên mang theo Pin dự phòng bỏ trong Balo, thật là hậu đậu và đáng trách....! Bởi đợi thêm chút nữa, mặt trời sẽ xuống và sẽ đẹp hơn..


Sau buổi hoàng hồn, đua 1 mạch thần tốc về thành phố BMT, chúng tôi trả xe cho gia đình Dì... và được Dì dẫn bộ đến nơi quán cơm Gà (nghe nói là ngon nhất )... Họ làm mọi thứ có thể để giúp những vị khách đặt chân đến, Họ chu đáo và tốt bụng đến độ ta khó mà từ chối... Và khi trở về tôi tự hỏi: Phải chăng đó là Vốn quý giá mà ngày nay người ta mất đi, Lòng tốt ấy đã bị lãng quên trong suy nghĩ của tôi từ rất lâu bởi cuộc sống bon chen và xô bồ... Sự hoài nghi, và ích kỷ những cánh cổng khép kín bởi sự nguy hiểm của cuộc sống và gian dối luôn rình rập, Tránh né những trộm vật, cướp bóc... . Và không thể tin vào ai khi gửi lại balo trên bờ, nhưng ở đây nó chứa đựng những gì bình thường và an toàn nhất để chúng ta được thấy đâu đó còn những tình cảm đơn giản nhưng đã bị đánh mất...



Như vậy, chuyến Lak-Kon-Ku (Daklak - Pleiku- Kontum) thầy hứa vẫn chưa thành hiện thực. Đây chỉ là 1 ngày với Lak và ước mơ hy vọng vẫn còn chờ trong tương lai. Lời không nói nhưng luôn trong tâm khảm là cảm ơn Thầy Sư tử chăn gà @tuan_lionsg trong mọi chuyện. Mọi thứ đã có anh Cảm cúm @tamiflu100mg vội vàng đặt vé và chuẩn bị cho đoàn....Cảm ơn các anh Tami, Tamngu, Thuyhoang,Tringuyen, Khoanguyen, những người anh em từng đồng hành trong mọi hành trình.

Cảm ơn các bạn xem bài chia sẻ.

https://www.tinhte.vn/threads/hanh-trinh-mot-ngay-di-xem-dua-voi-o-ho-lak-buon-ma-thuot.2436328/

CÂY CHÙM NGÂY

Bách khoa toàn thư mở Wikipedia

Chùm ngây
Hoa chùm ngây
Phân loại khoa học
Giới (regnum)	Plantae
Bộ (ordo)	Brassicales
Họ (familia)	Moringaceae
Chi (genus)	Moringa
Loài (species)	M. oleifera
Danh pháp hai phần
Moringa oleifera Lam., 1785

Chùm ngây hay ba đậu dại^[1] (danh pháp hai phần: Moringa oleifera) là loài thực vật thân gỗ phổ biến nhất trong Chi Chùm ngây (danh pháp khoa học: Moringa) thuộc họ Chùm ngây (Moringaceae), xuất xứ từ vùng Nam Ánhưng cũng mọc hoang và được trồng, khai thác, sử dụng nhiều nơi trên thế giới do có giá trị kinh tế cao.

Trong tiếng Anh, cây chùm ngây có nhiều tên gọi khác nhau như "cây thần diệu" (Miracle tree), "cây kỳ quan" (Wonder tree), "cây vạn năng" (Multipurpose tree), "cây độ sinh" (Tree of life, theo quan điểm nhà Phật), "cây cải ngựa" (Horseradish tree, do rễ non của cây có vị của cải ngựa, mù tạt), "cây dùi trống" (Drumstick tree, do thân/quả cây giống dùi trống), "cây dầu bel" (Bel-oil tree, do dầu ép từ hạt cây được bán với tên gọi bel-oil).

Mục lục

  [ẩn] 

• 1 Đặc điểm
• 2 Hoạt chất và dinh dưỡng
• 3 Phân bố
• 4 Trồng trọt
• 5 Ứng dụng
• 6 Sản phẩm thương mại
• 7 Chú thích
• 8 Liên kết ngoài

Đặc điểm[sửa | sửa mã nguồn]

Cây thân mộc cao cỡ trung bình, ở độ tuổi trưởng thành cây có thể mọc cao hàng chục mét. 1 tuổi nếu không cắt ngọn cây có thể cao tới 5-6m và có đường kính 10 cm. 3-4 năm tuổi là cây ở độ tuổi trưởng thành. Thân cây óng chuốt, không có gai. Lá kép dài 30–60 cm, hình lông chim, màu xanh mốc; lá chét dài 12–20 mm hình trứng, mọc đối có 6-9 đôi. Cây trổ hoa vào các tháng 1–2. Hoa trắng kem, có cuống, hình dạng giống hoa đậu, mọc thành chùy ở nách lá, có lông tơ, nhiều mật. Quả dạng nang treo, dài 25–40 cm, ngang 2 cm, có 3 cạnh, chỗ có hạt hơi gồ lên, dọc theo quả có khía rãnh. Hạt màu đen, tròn có 3 cạnh, lớn cỡ hạt đậu Hà Lan.

Hoạt chất và dinh dưỡng[sửa | sửa mã nguồn]

Quả chùm ngây tươi Giá trị dinh dưỡng 100 g (3,5 oz) Năng lượng 155 kJ (37 kcal) Cacbohydrat 8.53 g Chất xơ thực phẩm 3.2 g Chất béo 0.2 g Protein 2.1 g Nước 88.2 g Vitamin A quy đổi t.đương 4 μg (0%) Thiamin (Vit. B1) 0.053 mg (4%) Riboflavin (Vit. B2) 0.074 mg (5%) Niacin (Vit. B3) 0.62 mg (4%) Axit pantothenic (Vit. B5) 0.794 mg (16%) Vitamin B6 0.12 mg (9%) Axit folic (Vit. B9) 44 μg (11%) Vitamin C 141 mg (235%) Canxi 30 mg (3%) Sắt 0.36 mg (3%) Magie 45 mg (12%) Mangan 0.259 mg (13%) Phospho 50 mg (7%) Kali 461 mg (10%) Natri 42 mg (2%) Kẽm 0.45 mg (5%) Link to USDA Database entry Tỷ lệ phần trăm theo lượng hấp thụ hàng ngày của người lớn. Nguồn: Cơ sở dữ liệu USDA Lá chùm ngây tươi Giá trị dinh dưỡng 100 g (3,5 oz) Năng lượng 268 kJ (64 kcal) Cacbohydrat 8.28 g Chất xơ thực phẩm 2 g Chất béo 1.4 g Protein 9.4 g Nước 78.66 g Vitamin A quy đổi t.đương 378 μg (42%) Thiamin (Vit. B1) 0.257 mg (20%) Riboflavin (Vit. B2) 0.66 mg (44%) Niacin (Vit. B3) 2.22 mg (15%) Axit pantothenic (Vit. B5) 0.125 mg (3%) Vitamin B6 1.2 mg (92%) Axit folic (Vit. B9) 40 μg (10%) Vitamin C 51.7 mg (86%) Canxi 185 mg (19%) Sắt 4 mg (32%) Magie 147 mg (40%) Mangan 1.063 mg (53%) Phospho 112 mg (16%) Kali 337 mg (7%) Natri 9 mg (0%) Kẽm 0.6 mg (6%) Link to USDA Database entry Tỷ lệ phần trăm theo lượng hấp thụ hàng ngày của người lớn. Nguồn: Cơ sở dữ liệu USDA

Các bộ phận của cây chứa nhiều khoáng chất quan trọng, giàu chất đạm, vitamin, beta-caroten, acid amin và nhiều hợp chấtphenol. Cây chùm ngây cung cấp một hỗn hợp gồm nhiều hợp chất quý hiếm như zeatin, quercetin, alpha-sitosterol, caffeoylquinic acid và kaempferol^[2]. Một số nguồn nghiên cứu cho biết chùm ngây chứa hơn 90 chất dinh dưỡng tổng hợp bao gồm 7 loại vitamin, 6 loại khoáng chất, 18 loại acid amin, 46 chất chống ôxi hóa, liều lượng lớn các chất chống viêm nhiễm, các chất kháng sinh, kháng độc tố, các chất giúp ngăn ngừa và điều trị ung thư, u xơ tiền liệt tuyến, giúp ổn định huyết áp, hạ cholesterol, bảo vệ gan^[3].

Lá chùm ngây còn chứa nhiều dưỡng chất hơn cả quả và hoa, tính theo trọng lượng, trong đó vitamin C hơn cam 7 lần,vitamin A hơn cà rốt 4 lần, canxi gấp 4 lần sữa, sắt gấp 3 lần cải bó xôi, đạm nhiều gấp đôi sữa chua và potassium gấp 3 lần trái chuối^[4]

Những nghiên cứu về chùm ngây đa số được thực hiện ở Ấn Độ, Philippines và Châu Phi. Cây được biết đến và sử dụng từ hàng ngàn năm ở các nước có nền văn minh cổ như Hy Lạp, Ý, Ấn Độ. Được xem là một trong những loài cây hữu dụng bậc nhất thế giới^[5] do toàn bộ các phần trên cây chùm ngây đều có thể được dùng làm thức ăn hoặc phục vụ cho các mục đích khác nhau, nên chùm ngây hiện đang được khuyến khích trồng ở nhiều quốc gia trên thế giới, đặc biệt là những nước nghèo. Rau chùm ngây là nguồn thức ăn tốt cho trẻ sơ sinh và bà mẹ vừa mới sinh con^[5].

Các tổ chức phi chính phủ là "Trees for Life International", "Church World Service", "Educational Concerns for Hunger Organization" và "Volunteer Partnerships for West Africa" đã ủng hộ cho cây chùm ngây là "nguồn dinh dưỡng tự nhiên cho các nước nhiệt đới".^[6] Một nhà nghiên cứu đã công bố rằng "bột lá chùm ngây có tác dụng dinh dưỡng và có thể sử dụng để chống lại nạn đói."^[6][7][8][9] Cây chùm ngây cho nhiều lá vào cuối mùa khô trong khi các loài cây rau khác thường cho ít lá.^[10]

Phân bố[sửa | sửa mã nguồn]

Nhánh chùm ngây: lá, hoa và quả non

Bản địa chùm ngây là ở vùng sơn cước Hi Mã Lạp Sơn tây bắc Ấn Độ, có lịch sử phát hiện và sử dụng hơn 4000 năm, nhưng ngày nay được trồng rộng rãi ở Phi châu, Trung Mỹ, Nam Mỹ, Đông Nam Á v.v.^{[cần dẫn nguồn]}

Ở Việt Nam chùm ngây là loài duy nhất của Chi Chùm ngây ^[11] được phát hiện mọc hoang từ lâu đời tại nhiều nơi như Thanh Hóa, Ninh Thuận^[12], Bình Thuận^[13], vùngBảy Núi ở An Giang, đảo Phú Quốc v.v. Tuy vậy trước đây cây ít được chú ý, có nơi trồng chỉ để làm hàng rào, và chỉ trong vài chục năm trở lại đây khi hạt cây từ nước ngoài được mang về Việt Nam, được trồng có chủ định^[14] và qua nghiên cứu người ta thấy cây có nhiều tác dụng đặc biệt nên tưởng là cây mới du nhập^[15]

Trồng trọt[sửa | sửa mã nguồn]

Hoa chùm ngây

Cây chùm ngây rất dễ trồng, có thể trồng từ hạt, hom cành, hom củ và trồng được quanh năm. Vùng thiếu nước nên trồng vào mùa mưa, tức khoảng tháng 4, tháng 5. Cây được trồng nhiều ở những vùng đất khô hạn khắc nghiệt nhiệt đới hoặc bán nhiệt đới. Cây chuộng đất ráo nước, nhiều cát, dù là đất xấu cũng dễ mọc, chịu đượchạn hán, ưa nắng, hầu như không bị sâu bệnh hại do đó chăm sóc cây không cần điều kiện gì đặc biệt về phân bón và nước tưới. Tuy nhiên cây không chịu được úng ngập và dễ chết nếu không được thoát nước tốt. Biểu hiện ban đầu của sự dư nước dưới rễ chùm ngây là trên lá cây xuất hiện những đốm trắng, khi đó người trồng cây cần ngưng tưới hoặc tìm cách thoát nước cho cây.

Gỗ chùm ngây khá mềm, giòn nên thân cành dễ bị gãy trong mưa bão. Do đó nếu trồng cây để khai thác sử dụng người trồng thường cắt ngọn cây khi đạt độ cao nhất định, vừa tiện thu hái; vừa kích thích cây đâm tược, nảy cành theo cấp số nhân như tán dù; vừa hạn chế thiệt hại do gãy đổ.

Quả chùm ngây khô đã tách vỏ

Ứng dụng[sửa | sửa mã nguồn]

Rau chùm ngây bán tại chợPhilippines

Hầu hết các bộ phận như lá, hoa, quả, hạt, rễ, thân của cây chùm ngây đều hữu dụng với con người. Bằng cách canh tác chùm ngây, nhà nông có thể cải thiện đất xấu. Lá, hoa và quả non của chùm ngây, với rất nhiều dinh dưỡng và nguyên tố vi lượng, được dùng làm thực phẩm cho người và gia súc, giúp xóa đói giảm nghèo, góp phần đảm bảo an ninh lương thực, chống suy dinh dưỡng trẻ em tại các quốc gia đang phát triển.^[16].

Món canh của Myanma từ quả chùm ngây

Trong ẩm thực, lá non và thậm chí cả lá già của chùm ngây được sử dụng để nấucanh với thịt, tôm, nấm hoặc nấu suông (mùi vị tương tự rau ngót), trộn salad, ăn sống, xào thịt, trứng, xay nhuyễn thành nước sinh tố. Lá chùm ngây phơi khô tán bột có thể để rất lâu mà không mất dinh dưỡng, sử dụng cho nhiều món ăn như cháo, bột trẻ em, nhào bột bánh, pha nước uống. Hoa chùm ngây có nhiều mật ngọt và giàu dinh dưỡng, làm rau hoặc phơi khô dùng nấu lấy nước uống như một loại trà. Trái non được dùng xào, nấu canh, hầm xương, ninh súp như đậu cô ve và cho hương vị gần tương tự măng tây. Khi già, hạt chùm ngây có thể rang ăn như đậu phộng. Rễ non của cây ăn sống hoặc làm gia vị như cải ngựa (mù tạt). Tuy nhiên tương tự rau ngót, lô hội, hạn chế sử dụng rau và các chế phẩm từ chùm ngây cho phụ nữ có thai^[17].

Tư vấn về thực dưỡng với chùm ngây cho biết khi nấu canh rau chùm ngây chỉ cần vừa chín tới để bảo tồn tốt nhất dưỡng chất, không cần nhiều rau vì lượng dinh dưỡng trong rau rất cao, nêm ít gia vị, không cần hoặc cần rất ít mì chính vì rau có vị ngọt đậm tự nhiên.

Sự chú ý đến công dụng của chùm ngây ngày càng tăng lên tại nhiều quốc gia trên thế giới và trong thực tế, loài cây này đã vượt ra ngoài khuôn khổ là một loại rau mà được sử dụng rộng rãi và đa dạng trong công nghệ dược phẩm, mỹ phẩm, nước giải khát dinh dưỡng và thực phẩm chức năng^[18]. Các quốc gia đang phát triển sử dụng chùm ngây như dược liệu kết hợp chữa hàng trăm loại bệnh hiểm nghèo, bệnh thông thường như phòng và trị ung thư, tiểu đường, thiếu máu, còi xương, tim mạch, kinh phong, sưng tấy, viêm nhiễm, mỡ máu, đau dạ dày, ngừa thai, ung loét, lão hóa, suy nhược cơ thể, suy nhược thần kinh, trị chứng bất lực và tăng cường khả năng ham muốn tình dục^[19]. Thống kê chưa đầy đủ cho thấy chùm ngây có thể được sử dụng để điều trị đến hơn 300 căn bệnh. Đặc biệt, hợp chất zeatin, với năng lực chống lão hóa mạnh mẽ, trong chùm ngây cao gấp vài ngàn lần so với bất kỳ một loại cây nào khác. Thêm vào đó, chùm ngây cũng có 2 loại hợp chất phòng ung thư và chặn đứng sự tăng trưởng của khối u, khiến cây được mệnh danh là loại cây phòng ung thư^[20]

Hạt khô của cây có thể được ứng dụng để làm hoạt chất lọc nước hoặc ép lấy dầu. Chất dầu trong hạt có phẩm chất tốt, màu vàng tươi sáng với một hương vị dễ chịu có được so sánh chất lượng với dầu oliver, để rất lâu không hỏng và được sử dụng làm dầu ăn hoặc dầu máy^[21]. Tại các vùng ô nhiễm nơi nông thôn nghèo châu Á, châu Phi, hạt chùm ngây thường được nghiền nát hòa vào nước, để lắng, các chất cặn bẩn sẽ bị loại bỏ hoàn toàn. Nước sạch này còn được sát khuẩn do tác dụng của chất dầu cay trong hạt, nên có thể dùng ngay làm nước uống.

Do chùm ngây mọc nhanh, sống được ở những điều kiện đất đai khô cằn và trong điều kiện khí hậu khắc nghiệt, chịu được hạn hán, nên nhiều nơi trên thế giới chùm ngây được trồng làm hàng rào xanh che chắn cho các khu sản xuất nông nghiệp, che bóng cho các cây công nghiệp dài ngày, chắn gió, chắn cát. Cây cũng có khả năng cải tạo đất tốt, lá già làm phân hữu cơvà thức ăn bổ sung cho gia súc rất tốt. Dáng cây thon, thân óng, tán đẹp, lá xanh mướt nên còn được trồng làm cảnh.

Tuy thuộc loại mộc nhưng gỗ thân cây mềm, nhẹ, là nguồn nguyên liệu tiềm năng cho kỹ nghệ giấy và còn được dùng để chếphẩm màu xanh.

Sản phẩm thương mại[sửa | sửa mã nguồn]

Ngoài các sản phẩm thô của chùm ngây được thương mại hóa bán trên thị trường như lá tươi, quả non, hoa, rễ tươi, rễ khô, cành nhánh phơi khô, vỏ cây khô v.v. cũng đã có nhiều công ty sản xuất thực phẩm dinh dưỡng và thực phẩm chức năng từ chùm ngây như nước giải khát dinh dưỡng, trà lá chùm ngây, trà hoa chùm ngây, sản phẩm làm đẹp, viên chùm ngây, bột chùm ngây, dầu, các loại biệt dược v.v.

http://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%C3%B9m_ng%C3%A2y