Các gói quà Tết đang “chạy nước rút” trong những giờ làm việc cuối cùng trên đường phố.
Khi thành lập công ty 25 năm trước, chúng tôi đã cùng nhau xây dựng một nguyên tắc kinh doanh "nói không với việc bôi trơn".
©
REUTERS/ Aaron Bernstein
Tuyên bố ấy nhận được rất nhiều "chia sẻ chân thành" và "khuyên nhủ
thật" từ bạn bè và các anh chị doanh nhân đi trước. Họ bảo, em đặt ra
quy định riêng khác thường như thế, khó mà tồn tại trong môi trường kinh
doanh ở đây, đặc biệt với ngành nghề tư vấn vốn khó cân đo đong đếm.
Nhiều năm sau, tôi bật cười khi được đọc Code of Ethics (Nguyên tắc
ứng xử đạo đức) của một công ty đa quốc gia đang hoạt động rất thành
công ở thị trường Việt Nam. Trong đó, có 2 điều khiến tôi nhớ mãi: 1.
Chúng ta không chấp nhận hối lộ; 2. Nhưng nếu điều đó là bắt buộc, thì
phải được thực hiện bởi bên thứ ba.
Tôi hỏi anh trưởng đại diện: "Nếu áp dụng điều
hai, liệu điều một còn ý nghĩa gì?". Anh bạn thoáng ngượng nghịu: "Thôi
mày, when in Rome, do as Romans do" — ở Rome thì phải làm như người
Rome, tức là phải nhập gia tùy tục.
Việc một doanh nghiệp nước ngoài — vốn có các nguyên tắc khắt khe với
quà biếu — thuê một nhà tư vấn trong nước chịu "vấy tay" giúp mình
trong hoạt động nhạy cảm này đang trở thành một cách ứng xử phổ biến tại
Việt Nam.
©
AP Photo/ SpaceX
SpaceX phóng tên lửa Falcon Heavy mang chiếc xe mui trần Tesla ra khoảng không vũ trụ
Hôm
nay, trong dòng người chật cứng với các gói quà Tết đang "chạy nước
rút" trong những giờ làm việc cuối cùng trên đường phố Hà Nội, tôi lại
mỉm cười: tôi biết có cả những doanh nghiệp nước ngoài trong cơn lũ đó.
Tôi không biết nên vui hay buồn vì sự thích ứng mau lẹ của những doanh
nhân nước ngoài. Để có thể thành công tại các quốc gia có nét đặc thù,
họ cũng phải chấp nhận các hành vi ngoại lệ như quà Tết tại Việt Nam.
Đến hẹn lại lên, đường phố lại chật cứng xe cộ dịp cuối năm. Tôi thấy
những gói quà Tết cũng nhấp nhô và nhẫn nại nhích lên trong dòng người
tấp nập. Với người gốc Bắc như tôi, Tết sẽ không còn đủ ý nghĩa, nếu
không có mùi nhang trầm phảng phất trong làn gió xuân hanh hao, không có
phớt hồng hoa đào run rẩy dưới mưa xuân và cảm giác háo hức được mang
quà Tết đến ông bà, chú bác, họ hàng sau một năm dài bươn chải. Những
gói quà nhấp nhô trước mắt tôi đây, có bao nhiêu gói chứa đựng tình thâm
cho những người mình thân thiết và trân quý. Và bao nhiêu trong số còn
lại chỉ là món quà ngoại giao bắt buộc, thật nặng về giá trị mà rất nhẹ
tình người?
"Các thuê bao dồn về Hà Nội làm gì?" là cách người ta nói về việc
nghẽn sóng di động trong thời điểm cận Tết, do các thuê bao ngoại tỉnh
đổ dồn về Hà Nội để biếu xén "ngoại giao". Tôi không dễ để gặp gỡ bạn bè
là những chủ doanh nghiệp những ngày này. Họ vội vã đến, vội vã trao
những món quà nặng ký với nụ cười cơ học trên môi, vội vã chúc những lời
chúc được lập trình sẵn một cách xã giao đến gượng gạo. Nhưng tôi biết,
trong lòng họ bộn bề lo toan. Họ chia sẻ với tôi, những món quà này
không chắc chắn giúp công ty hanh thông hơn trong năm mới, nhưng thiếu
nó, việc làm ăn chắc chắn sẽ ít đi phần trơn tru.
Đã
tự bao giờ, Tết là mùa thu hoạch của không ít người có quyền sinh quyền
sát, để tạo ra những cuộc chạy maraton quà Tết như vậy?
Theo dõi các vụ án kinh tế, không ít người sửng sốt khi biết chi phí
quà Tết một người đứng đầu công ty nhà nước đề nghị cấp dưới chi để mình
tiêu lên đến 5 tỷ đồng. Không ít người trong cuộc khi đứng trước tòa đã
khẳng định việc biếu xén bôi trơn giống như một phần tất yếu của công
cuộc kinh doanh trong môi trường hiện tại.
Ngày cuối năm, tôi chợt chạnh lòng khi đọc những thông tin từ giới
doanh nhân bốn bể. Công ty ô tô điện Tesla non trẻ của Elon Musk đã có
giá trị vốn hóa vượt qua những con khủng long có lịch sử trăm năm như
Ford hay GM. Cho dù lỗ nặng tại thời điểm hiện tại, nhưng giới đầu tư,
bằng dòng tiền của mình, đã đặt cược vào viễn kiến và lòng tin bất biến
của
Elon Musk về tương lai của dòng xe điện.
Cũng thời điểm cận Tết này, khi doanh nhân của chúng ta đang hối hả
đi trao quà ngoại giao thì Elon Musk đã phóng thành công tên lửa Falcon
Heavy có thể chu du Sao Hỏa, với ước mơ chinh phục hành tinh đỏ qua dự
án đưa loài người từ trái đất lên sinh sống.
©
REUTERS/ Stringer
Elon Musk
Một đất nước sẽ phát triển mạnh, nếu thành công của mỗi doanh nhân,
mỗi doanh nghiệp chỉ phụ thuộc vào know- how (bí quyết công nghệ) của
chính mình.
Và ngược lại, tương lai tươi sáng sẽ khó đến với đất nước đó khi cộng
đồng doanh nghiệp chỉ tập trung vào "bí quyết" xây dựng mối quan hệ
bằng các khoản bôi trơn mà quà Tết là một ví dụ điển hình.
Nếu Elon Musk mở nhà máy tại Việt Nam, ngày hôm nay, ông đang đi tặng quà hay đang phóng tên lửa?
Theo Vnexpress
https://vn.sputniknews.com/vietnam/201802134818813-van-hoa-qua-tet-viet-nam-va-Elon-Musk/ 
